मुख्यपृष्ठ सरकारी योजना शेती बाजारभाव हवामान अंदाज शेतीविषयक बातम्या स्टोरीज

महाराष्ट्रातील शेती आणि पिके । Farming in Maharashtra

महाराष्ट्र हे कृषी क्षेत्रात अग्रेसर राज्य आहे. राज्यात भात, ज्वारी, बाजरी, गहू, तूर, मूग, उडीद, हरभरा आणि इतर कडधान्ये ही प्रमुख पिके घेतली जातात. राज्य तेलबियांचे प्रमुख उत्पादक आहे. भुईमूग, सूर्यफूल, सोयाबीन ही प्रमुख तेलबिया पिके आहेत. कापूस, ऊस, हळद आणि भाजीपाला ही महत्त्वाची नगदी पिके आहेत. कांदा उत्पादनात राज्य देशात अग्रेसर आहे. हे आज देशातील महत्त्वाचे फलोत्पादन राज्य म्हणून उदयास येत आहे.

विविध प्रकारची माती, वैविध्यपूर्ण कृषी हवामान, पुरेसे तांत्रिक मनुष्यबळ, विकसित दळणवळणाच्या सुविधा, ठिबक सिंचनाचा वाढता कल, हरितगृह, शीतल साखळी सुविधांचा वापर आणि सक्रिय शेतकरी संघटना यामुळे राज्यात विविध बागायती पिके घेण्याच्या मोठ्या संधी उपलब्ध आहेत. राज्यात उत्पादित होणारी उत्तम दर्जाची द्राक्षे आता इतर देशांमध्ये निर्यात केली जातात. आंबा, विशेषत: कोकणात पिकवल्या जाणाऱ्या ‘अल्फान्सो’ने आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत नाव निर्माण केले आहे. राज्यात आंबा, केळी, संत्रा, द्राक्ष, काजू इत्यादी विविध फळपिकाखाली 13.66 लाख हेक्टर क्षेत्र आहे.

अन्न प्रक्रिया – Food Processing

महाराष्ट्रातील अन्न प्रक्रिया उद्योगांमध्ये अत्यंत मूलभूत प्रक्रिया असतात. राज्यातील मुख्य प्रक्रिया उद्योग साखर, दूध, पोल्ट्री, तांदूळ गिरणी, पिठाची गिरणी, मांस, खाद्यतेल, वनस्पति, फळे आणि भाजीपाला युनिट, दूध प्रक्रिया युनिट इत्यादी क्षेत्रात आहेत. अन्न प्रक्रिया युनिट्सच्या आधुनिकीकरणाच्या मोठ्या संधी आहेत.

राज्यात. तांदूळ, गहू, सोयाबीन, ज्वारी, द्राक्षे, डाळिंब आणि आंबा ही मुख्य पिके राज्यात प्राथमिक आणि दुय्यम प्रक्रियेसाठी उपलब्ध आहेत. त्याचप्रमाणे, टोमॅटो, कांदा, कोबी, भेंडी आणि फुलकोबी यांच्या विकासासाठी आणि प्रक्रिया युनिट्सची स्थापना करण्याची प्रचंड क्षमता आहे. विशेषतः फळांच्या रसाचा लगदा आणि केंद्रीत युनिट्स, वाईनरी, डिस्टिलरी, लोणची, तांदूळ गिरणी, पिठाची गिरणी, डाळ मिल, सोयाबीन उत्खनन आणि शुद्धीकरण युनिट इत्यादी राज्याच्या औद्योगिक क्षेत्रात स्थापन करता येतील.

फुलशेती – Floriculture

महाराष्ट्र हा फुलशेती उत्पादनांचा एक प्रमुख उत्पादक देश आहे ज्यामध्ये ४००० हेक्टरपेक्षा जास्त क्षेत्र विविध फुलांखाली आहे. महाराष्ट्रात उगवलेली प्रमुख पारंपारिक फुले गुलाब, गुलदांड, झेंडू, चमेली आणि कंद ही आहेत. तर, ग्लॅडिओल्यूस, एस्टर, झिनिया, स्टेसी, लिली, जरबेरा आणि कार्नेशन ही अपारंपारिक फुलांमध्ये वाढतात.

महाराष्ट्र हे फुलांचे उत्पादन, निर्यात आणि वापरामध्ये देशातील आघाडीचे राज्य म्हणून उदयास आले आहे. राज्यातील फुलशेती विकासाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्टय़ म्हणजे परदेशी सहयोग आणि गुंतवणुकीसह मोठ्या प्रमाणात निर्यातभिमुख युनिट्सची स्थापना. पुणे आणि नाशिक विभागातील हवामान, पर्यावरण नियंत्रणावर मोठी गुंतवणूक न करता अशा युनिट्सची स्थापना करणे सुलभ करते.

महाराष्ट्र फुलशेती उद्योगाच्या वाढीसाठी अत्याधुनिक पायाभूत सुविधा देत आहे. तसेच, या युनिट्सच्या यशस्वी ऑपरेशनसाठी शांततापूर्ण आणि धोकादायक नसलेले वातावरण जबाबदार आहे. याशिवाय राज्य सरकार पुण्याजवळील तळेगाव येथे फ्लोरिकल्चर पार्कला चालना देत आहे.

Leave a Comment